Aşağıdaki belge Miladi 21 Kasım 1884 tarihinde kaleme alınmış olup Osmanlı İmparatorluğu yönetiminin yenice neşvünema bulan tiyatroyu ne tür bir bakış açısıyla değerlendirdiğine ilişkin kayda değer ipuçları verir.
Anahtar kelimeler: Gedikpaşa, Tiyatrosu, lu'biyyât (oyunlar), ahlak-ı ahali, tezhib-i ahlak, hürriyet, meşru, muğayir-i âdâb ve âdât, müfsid-i ahlak
Hu
Mabeyn-i Hümayun Başkitabeti
Salı ve Perşembe günlerinin akşamlarında Gedikpaşa'da kain Osmanlı Tiyatrosu'nda Çerkes Ozanları ve Çengi namlarıyla icra-yı lu'biyyyât (oyunlar oynanmış) olduğu manzur-ı âlî-i hazret-i padişahî buyrulmuş olan Tercüman-ı Hakikat Gazetesi mündericâtından müstebân olmuştur. Tiyatrolarda icra olunan lu'biyyât ahlak-ı ahali üzerine olan tesirât-ı maddiye ve maneviye ve bu oyunların ne gibi esbâba müstenid olarak icra olunduğu taraf-ı eşref-i cenab-ı tâcidârîden geçende irâd buyrulmuş olan mülahazât isabet-ıyattan iktibas ile dahi nezd-i sâmî-i fehimânelerinde musaddak olub çünkü bir memlekette tiyatrolarda icra olunan lu'biyyâtın ahali-i memleketin tehzib-i ahlakına hizmet etmesi lazım gelirken bu nokta-i mühimme lu'biyyâtın mürettiblerince asla nazar-ı ehemmiyete alınmayarak hürriyet kelimesinin ve dahi hadd-i maruf ve meşruunu tecavüz ile birtakım münasebetsiz oyunlar icra olunmakta olduğuna binaen bundan böyle bu misillü muğayir-i âdâb ve âdât ve müfsid-i ahlak olan oyunların külliyen menine fevkalade dikkat ve itina edilmesi ve vakıa tiyatrolar müfettişi namıyla bir memur müstahdem ise de bu adamın dahi bi-hakkın ifa-yı vazife etmemekte olduğu cihetle kendisine tenbihât-ı ekide-i müessirenin icrası ve bu babda taraf-ı sâmî-i sadâret-penâhîlerinden ittihaz ve icra buyrulacak tedâbir-i muntazıranın serî'an arz-ı atebe-i ulyâ kılınması ve muktezâ-yı emr u ferman-ı hazret-i padişahîden bulunmuş olmağla olbabda emr u ferman hazret-i veliyü'l-emrindir.
fi 2 Safer 302 fi 9 Teşrin-i Sânî 300
Kaynaklar:
Ali Birinci, Osmanlı Devletinde Matbuat ve Neşriyat Yasakları Tarihine Medhal
BOA, İ.DH, 936/74108
Yorumlar
Yorum Gönder