Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Ekim, 2026 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

Klasik Tasavvuftan Neo-Tasavvufa Ahlaki Kavramların Değişimi Üzerine Ön Düşünceler

Klasik tasavvufta nefis terbiyesi ve bu yolla Allah'ı bilmek esastır. Seyrüsülûkun temel gayesi ve nihayeti de bu doğrultudadır. Nefis terbiyesi sürecinde nefsin arınması gerektiği düşünülen birtakım hasletler vardır. Bu hasletler umumiyetle olumsuz kabul edilir. Kibir, haset, açgözlülük, öfke ve inatçılık bunlardan bazılarıdır. Bunlar nefs-i emmârenin tezahürlerindendir. Dolayısıyla nefs-i emmâreden nefs-i levvâmeye geçişte bu hasletlerden mümkün mertebe arınmak gerekir. Bunun yolu da nefsi terbiye etmektir. Bu arınma süreci, şeyh ile mürid arasında mahrem boyutları olan bir süreçtir. Çünkü her kişinin nefsinin ortak yönleri bulunduğu gibi hususi yönleri de vardır. Tarikatın ortak alanında zikirler ve virdler söz konusudur. Bu virdler müridin içinde bulunduğu aşamaya göre artırılabilir veya yeni bir virde, yeni bir zikre geçilebilir. Diğer taraftan şeyh, umumi alandan farklı olarak hususi alanda müridine bireysel tavsiyeler verir. Çünkü onun hâlini anlar. Zaten tasavvuf bir hâl ...

Muhafazakârın Ümmeti

Kavramların anlam örgüsü balıkçı ağına benzer. (Einar Wigen). Ağdaki her düğüm kavrama dair bir çağrışım ya da göstergeyi ifade eder. Kavramlar tarihseldirler, kullanıldıkları ortamın dil oyunlarından etkilenirler. Ümmet kavramı da bu niteliklerden müstağni değil. Bununla birlikte İslâm’ın kavram dünyasının birbirini bütünleyen ‘metin ve siyer’ merkezli oluşu, yani her defasında kendisine dönülebilen ve bizzat metnin kendisi tarafından dönülmesi istenen anlam sabitleyici semantik merkezlerin varlığı Müslümanların zihin dünyasını bütün tarihsel müdahalelere ve mesafelere rağmen çekirdek anlamlara rapteder. Bu ise anlamdan ayrı düşünemeyeceğimiz eylemin yeniden üretilebilmesine imkân sağlar. Ümmet kavramı da bütün tarihsel politik, sosyal ve iktisadi farklılaşmalara rağmen eylem üretme kapasitesini böylece korur. İçinde bulunduğu politik, sosyal ve iktisadi yapıyı verili kabul ederek düşünce ve eylem zemini kılan muhafazakâr ise iki nedenden dolayı söz konusu eylem kapasitesinden yoksu...

Mektuplar - 6

  Acının Omuzlanışı Bir İsmet Özel şiiridir ‘Acının Omuzlanışı’. Her ne kadar şiirin çağrıştırdığı yalnızlık, yabancılaşma ve modern hayatın karmaşasına atıf yapsa da bu mektup, şiirin içeriği hakkında değil, tastamam acıya ve onun omuzlanışına dair olacaktır. Acı, ne için? İnsan neden acı çeker? Anlamlar yüzünden. Kişiler, nesneler ve olaylar hakkındaki tanım, tarif ve tavsifler olarak anlamlardan ziyade bunlarla varoluşumuz arasında kurduğumuz veya bizim dışımızda kurulup bize aşılananlarla kurduğumuz ilişkiden doğan anlamları kastediyorum. Başka bir ifadeyle, insanın anlam yolculuğu bağlar kurma ve koparma yolculuğudur. Bağlar, bizim hem dünyaya ve oradakilere, hem kendimize, hem de kendimizle dünya arasındaki münasebete ilişkin idrakimizi kurar. Belki bu yüzden ölüm yoluyla gerçekleşen kopuş çoğu zaman insan için en büyük acı olarak tarif edilmiştir. Öyle ya, birini yitirmek onun somut olarak yaşamımızdan ayrılmasının ötesinde onunla kurduğumuz anlam bağının diğer uc...

İmajla Gerçeklik Arasında Austerlitz Muharebesi ve Bazı Dersler

Austerlitz Muharebesi (2 Aralık 1805). Üç İmparator Muharebesi olarak da bilinir. Avusturya-Rusya müttefik kuvvetleri ile Napolyon'un Fransız ordusu arasında gerçekleşti. Muharebenin kurgulaştırıldığı, 2023 yılında çıkan Napoleon filmindeki sahne oldukça etkileyici olduğu kadar savaş sanatına ilişkin birçok ders de içeriyor. Bununla birlikte muharebenin sadece bir boyutuna ve de fazlaca odaklanarak bir nevi çarpık algıya yol açıyor. (Sahnenin linki: https://youtu.be/Kc7xCvvtxE4?si=D3-rRFXbYDzmnFtQ ) Sahne bize ne gösteriyor? Avrupa kışı, modern orduları mümeyyiz kılan üniformalar, husarların ve dragonların damarlarımıza işleyen mağrur atılganlığı ve ölüm karşısındaki umursamazlığı, bronz namlulu sahra toplarının gümbürtüsü, benliğini orduda hiçleştirmiş,   anonimleşmiş, varlığıyla yokluğu arasında bir subay emri kadar mesafe olan piyadeler, şan ve şerefin bütün manasını bulup yitirdiği bir savaş meydanı... Öte yandan, sahnede gösterilen çatışma Austerlitz'in sadece b...