Klasik tasavvufta nefis terbiyesi ve bu yolla Allah'ı bilmek esastır. Seyrüsülûkun temel gayesi ve nihayeti de bu doğrultudadır. Nefis terbiyesi sürecinde nefsin arınması gerektiği düşünülen birtakım hasletler vardır. Bu hasletler umumiyetle olumsuz kabul edilir. Kibir, haset, açgözlülük, öfke ve inatçılık bunlardan bazılarıdır. Bunlar nefs-i emmârenin tezahürlerindendir. Dolayısıyla nefs-i emmâreden nefs-i levvâmeye geçişte bu hasletlerden mümkün mertebe arınmak gerekir. Bunun yolu da nefsi terbiye etmektir. Bu arınma süreci, şeyh ile mürid arasında mahrem boyutları olan bir süreçtir. Çünkü her kişinin nefsinin ortak yönleri bulunduğu gibi hususi yönleri de vardır. Tarikatın ortak alanında zikirler ve virdler söz konusudur. Bu virdler müridin içinde bulunduğu aşamaya göre artırılabilir veya yeni bir virde, yeni bir zikre geçilebilir. Diğer taraftan şeyh, umumi alandan farklı olarak hususi alanda müridine bireysel tavsiyeler verir. Çünkü onun hâlini anlar. Zaten tasavvuf bir hâl ...