Muharebenin kurgulaştırıldığı, 2023 yılında çıkan Napoleon filmindeki sahne oldukça
etkileyici olduğu kadar savaş sanatına ilişkin birçok ders de içeriyor. Bununla
birlikte muharebenin sadece bir boyutuna ve de fazlaca odaklanarak bir nevi
çarpık algıya yol açıyor.
(Sahnenin linki: https://youtu.be/Kc7xCvvtxE4?si=D3-rRFXbYDzmnFtQ)
Sahne bize ne gösteriyor?
Avrupa kışı, modern orduları mümeyyiz kılan üniformalar, husarların ve
dragonların damarlarımıza işleyen mağrur atılganlığı ve ölüm karşısındaki
umursamazlığı, bronz namlulu sahra toplarının gümbürtüsü, benliğini orduda
hiçleştirmiş, anonimleşmiş, varlığıyla
yokluğu arasında bir subay emri kadar mesafe olan piyadeler, şan ve şerefin bütün
manasını bulup yitirdiği bir savaş meydanı...
Öte
yandan, sahnede gösterilen çatışma Austerlitz'in sadece bir kısmıdır. Orada Müttefik
ordularının Fransız sağ kanadına saldırışını, sağ kanadın gösterdiği direnci,
sonrasında Napolyon'un merkez birliklerinin çatışmaya müdahil olarak
müttefikleri püskürtmesini ve nihayet geri çekilen askerlerin top atışına maruz
kalarak top mermilerinin kırdığı buzların arasından gölet suyuna gömülmelerini
izliyoruz.
Gerçekte ise muharebeyi Fransız zaferiyle sonuçlandıran iki temel manevra süreci
vardı:
-Fransız merkezinin Müttefik merkezine taarruzu
-Müttefik solunun Fransız sağına taarruzu
Napolyon'un muharebeyi kazanabilmesi için o demde sonucu henüz muğlak olan
birkaç gelişmenin üst üste yaşanması gerekiyordu. O gelişmeler şunlardı:
1) Sahnede saldırıya uğrayan Fransız sağ kanadı çökmeden Davout'nun
III.Kolordusunun Güneybatı yönünden zamanında yetişerek kuvvetleri tahkim
etmesi gerekiyordu.
2) Napolyon'un Müttefik merkezine yaptığı saldırı başarıyla sonuçlanmalıydı.
Takviye kuvvetlerinin yetişmesine rağmen Napolyon'un o sırada Müttefik
merkezine yaptığı saldırının uzaması nedeniyle sağ kanat üzerindeki baskı
savunmanın çökmesine yol açabilirdi.
3) Hem Napolyon'un hem de Fransız sağ kanadının zamanlama sınavını iyi vermesi
gerekiyordu. Zira eğer merkezde her şey zamanlamaya uygun olsa dahi sağ kanat
beklenmeyen bir zaaf gösterseydi Napolyon merkezdeki birliklerin bir kısmını bu
kanada yardıma göndermek zorunda kalabilir, bu da yeni denklemleri ortaya
çıkarabilirdi.
Bu maddelerin hepsi gerçekleşti; Fransız sağı takviye kuvvetlerle birlikte
direndi, Napolyon düşman merkezini yardıktan sonra güneye yönelerek Müttefik
solunu arkasından vurdu.
İmajdan
Gerçekliğe Bazı Dersler
İmajın
verdiği, gerçek muharebelerde ciddi karşılığı olan bazı dersler şunlardır:
-Düşman
nazarında kuvvetiniz ona gösterdiğiniz kadardır.
-Savaş
alanına önce konumlanan inisiyatifi eline almada daha avantajlıdır.
-Bir
ordu mekan ve cins açısından birçok farklılığı içerir. Bu farklılıkları
yönetebilmek için koordinasyon ve haberleşmede netlik ve çabukluk esastır.
-Ordunun
emir-komuta zincirindeki uyumluluk zafere en çok yaklaştıran şeylerdendir.
-Birliklerin
manevra kabiliyeti, dolayısıyla sıkı bir talim ve tatbikattan geçmiş olmaları
bu bakımdan önemlidir.
-Ölüm
karşısında kolayca sarsılmayacak bir iç ve dış disiplin elzemdir.
-Bu
disiplini sağlamada eğitimin ve ideolojinin ciddi bir yeri vardır.
-Bununla
birlikte yeterliliğini ispatlamış, güvenilir, askerin saygı duyduğu, karizmatik
bir komutanın/liderin varlığı pek çok şeyi değiştirebilir.
Austerlitz
özelinde savaşın gerçekliğine ilişkin çıkarılabilecek bazı dersler:
-Düşman
aptal değildir. Mücadele alanında en az sizin kadar eğitimli, sizin kadar zeki
subaylar ve generaller/liderler olması gayet muhtemeldir.
-Düşmandan
ne gizleyeceğiniz ve ona ne göstereceğiniz konusu tamamen sizin elinizde
değildir. Sizin onları takip ettiğiniz gibi onlar da sizi takip ediyorlar. Dolayısıyla
gizlenene ve gösterilene fazlaca önem atfeden bir savaş planı ciddi riskler
içerebilir.
- Zafer
birkaç saatte kazanılabilir ancak muzaffer bir ordunun yıllara, on yıllara,
bazen yüzyıllara uzanan bir geçmişi vardır. O geçmişte eğitim, kültür, inanç, birlik
duyuşu, tecrübe-akıl, hazırlık, kurumsallık gibi pek çok unsuru içerebilir. Bir
başına cesaret bu unsurları nadiren aşabilir; hamaset ise hiçbir zaman.
-Savaşta
zaman bazen bir silah, bazen bir kaynak, bazen bir dost, bazense bir düşmandır. Ne zaman
kime/hangi kanada, hangi imkân ve kısıtlılıklarla, hangi sıralama veya ne tür
bir eşzamanlılıkla taarruz ettiğiniz veya düşmanı ne zaman karşıladığınız, karşılamak
zorunda kaldığınız ve bununla hangi sürede ne yaptığınız, kısıtlı bir zaman
diliminde göstereceğiniz karar alma mahareti zafere ve hezimete mesafenizi
tayin edici olabilir.
-Savaşta
bütün hesaplarınız boşa çıkabilir. Çünkü insan ne kadar hesap yaparsa yapsın,
aklı ve tecrübeyi ne kadar seferber ederse etsin, hesap dışı kalan veya aniden
ortaya çıkan bazı değişkenler savaşın sonucunu belirleyebilir. 19.yüzyılda
yaşamış olan meşhur Prusyalı General Helmuth von Moltke’nin dediği gibi, “Hiçbir
savaş planı, düşmanla ilk temastan sağ çıkmaz.” Ancak elbette bu hakikat savaşa
hazırlanmayı kesinlikle gereksiz ve anlamsız kılmaz.
Bütün bunların nihayetinde, bunlarla birlikte ve bunlara rağmen bazılarımızın zihninde, başka pek az şeyin ulaşabildiği bir derinlikte o şey kalır : Sancaktarın son koşusu.


Yorumlar
Yorum Gönder