Muhafazakârlar tarafından örtük bir fıkıh reformu yürütülüyor. M.Öztürk, M.İslamoğlu, C.Taslaman gibi isimler hedefe konularak çıkartılan çıngılar, “dinimizi tahrif ediyorlar!” feveranları işin "cambaza bak!" kısmı. Asıl dönüştürücü reform çok daha “içerden” gerçekleşiyor. “İçimizdekileri” reforma sevk eden saik ise sınıfsal rekabet. Bu rekabeti anlamak için bahsi geçen sınıfın hikayesini anlamak gerekiyor.
AKP’nin iktidara gelmesi Türkiye’deki burjuva devrimi seyrinde
bir dönüm noktası oldu. 1980’li yıllardan itibaren belirgin şekilde yükselmeye
başlayan taşralı orta sınıf, “kutlu yürüyüş”ünün önünde büyük bir engel buldu:
Kemalizm barajı. Her ne kadar iki kesim arasında yükselen gerilimi her bir taraf
kendi ideolojik çerçeveleriyle açıklasalar da esas mesele sınıf çatışmasıydı. Genç
Türkiye’nin modern devlet aygıtına vaziyet eden her kimse o üretimden,
vergiden, bürokrat olarak hazineden, makam ve yetkinin sağladığı imtiyazlardan
aslan payını kapıyor, giderek sarmaş dolaş oldukları sermaye çevreleriyle de karşılıklı
olarak birbirlerine ihsan ediyor, birbirlerini besliyorlardı. Bu süreç Türkiye’de
sınıflaşmanın yeni biçimiydi.
Kapı tutucular (gatekeepers) orada dururken sınıfın yükselişi
pek mümkün görünmüyordu. 28 Şubat’la birlikte ayan oldu ki Erbakan’ın yaptığı gibi
“İslamcı” kimlikle siyaset meydanına çıkmak hem manevra alanını daraltıyor, hem
söylemsel meşruiyetten önemli ölçüde mahrum bırakıyor hem de geniş ittifak
ağları kurma kabiliyetini epey düşürüyordu. Unutmayınız, burada mesele İslâm değil
bir ‘kendinde sınıf’ın yükselen taleplerinin Kemalist barajı aşmasıdır. Sınıfın
mensuplarının kendilerini İslâm’a nispet ediyor olmaları manzarayı
değiştirmiyor.
Neticede muhafazakâr demokratlar yükselen talepleri, Batı’yı,
liberal ve Kürtçü çevreleri arkasına almak suretiyle geniş bir ittifak ağıyla
Kemalist barajı dövmeye başladı. 2010’lara gelindiğinde artık Kemalist baraj
yıkılmış, bürokrasinin ve pazarın imkânları sınıfın önüne serilmişti. Ancak
aynı zamanda bir mesele her geçen gün giderek daha fazla kaşıntı yapmaya başlayacaktı:
Modern devletin ve kapitalizmin imkânlarından faydalanmak şu veya bu şekilde
sekülerleşmeye yol açıyor, bu iki yapının gerektirdiği iş ve ilişki biçimleri devralınan
din çerçevesiyle sürüşmeye neden oluyor, çelişkiler ve çatlaklar giderek görünür
hâle geliyordu. Bu durum aileden topluma, siyasetten ekonomiye, tüketimden
paylaşıma birçok konu ve alanda tartışmalar üretmeye başladı.
2010’lu yıllarda sınıf bürokrasiye ve piyasaya olduğu
gibi eğitim ve medya sektörüne de pekâlâ yayılmıştı. Dolayısıyla bir yandan yıkılmış
olan Kemalist barajın artıklarıyla ilgilenirken diğer yandan din boyutundaki
çelişkilere örtücü, uyumcu, sürtüşmeyi azaltıcı olmakla birlikte sınıfın
konumunu koruyan ve pekiştiren dinî söylemler üretmeye başladılar. Demokrasi, cinsiyet
eşitliği, ifşa kültürü, ihtilat, faiz, sermaye birikimi, aşırı zenginleşme, düşük
ücretli istihdam, parlamenter ve medyatik desisecilik gibi konulara teviller
getirmek üzere din anlatısını şekillendirmeye başladılar. İşte bizim örtük
tarihselcilik dediğimiz bu dinde reform süreci de bahsi geçen sınıfsal rekabetin
doğurduğu sözümona ihtiyaçlardan türemiştir. Dinî söylemlerin
araçsallaştırılması veya fıkhın törpülenmesi meseleleri zaman zaman gündeme
gelse de bunun sınıfsal rekabete tekabül ediyor oluşu henüz pek tartışılmadı.
Bu yazının yeni tartışmalara vesile olması dileğiyle; ne sınıfsız ne de sınıfta
kalın.
Yorumlar
Yorum Gönder